Turken (samenvatting)

Sinds de jaren zestig van de twintigste eeuw zijn miljoenen Turken, en later hun gezinnen, naar West-Europa geëmigreerd. Een deel hiervan vond zijn weg naar Nederland om hier als gastarbeider te gaan werken, en ook in Rotterdam kwamen veel Turken terecht.

Brug tussen twee continenten 

Turkije vormt letterlijk en figuurlijk een brug tussen Europa en het Midden-Oosten, aangezien het land op twee continenten ligt. Het grootste deel van de bevolking, circa tachtig procent, is van Turkse origine. De Koerden, ongeveer twintig procent van de bevolking, vormen de grootste minderheidsgroep. Daarnaast wonen er nog kleine, andere groepen, zoals Arabieren, Armeniërs, Joden en Grieken. Hoewel Turkije officieel een seculiere staat is, heeft de religie, de Islam, een grote invloed op het maatschappelijk leven. Bijna de hele Turkse bevolking, 99,8 % (in 2006) is moslim.
De voorouders van de huidige Turken komen oorspronkelijk uit Centraal-Azië. Het Turkse grondgebied was lange tijd onderdeel van het Oost-Romeinse Rijk, Byzantium. In de Turkse geschiedenis neemt Mustafa Kemal Atatürk als legerleider, staatsman en voorvechter van westerse ideeën een belangrijke plaats in. Hij probeerde ondermeer de Turkse maatschappij te moderniseren en maakte de religie minder invloedrijk in Turkije.

Arbeidsmigratie 

Vanaf de jaren vijftig zorgde mechanisatie van de landbouw ervoor, dat de werkloosheid op het platteland toenam. Daarnaast groeide de bevolking. De steden groeiden sterk, doordat men daar op zoek ging naar werk. Een andere optie voor de toenemende werkloosheid was de arbeidsmigratie naar Europa. De hoofdgedachte in de jaren zestig was dat gastarbeiders tijdelijk naar Nederland kwamen om te werken. De Turkse gastarbeiders gingen vooral om met landgenoten en woonden in volle pensions in de oude wijken van Rotterdam. Bijna al deze gastarbeiders waren mannen, afkomstig uit de plattelandsgebieden van Turkije. Meestal waren ze laaggeschoold en al getrouwd wanneer ze naar Nederland vertrokken. Vanaf 1960 tot de wervingsstop in 1974 kwamen ruim 50.000 Turken naar Nederland op zoek naar werk.

Gezinshereniging en gezinsvorming

Begin jaren zeventig begon de tweede migratiestroom, de gezinshereniging, waardoor de Turkse gemeenschap groeide. Hierdoor groeide tevens de behoefte naar gebedsruimten. Zo ontstond de eerste Turkse moskee, de Mevlana Moskee,  in 1971 in een woonhuis in de wijk Middelland. Tegenwoordig is deze moskee gevestigd in een groot eigen pand in Turks-Ottomaanse stijl in Delfshaven.
Naast gezinshereniging was er in deze periode nog sprake van een ander soort migratie van Turkije naar Nederland, namelijk een stroom van Turkse vluchtelingen die in eigen land gediscrimineerd of vervolgd werden. Dit waren vooral Turkse Christenen en Koerden. Dankzij de tweede generatie kwam er vanaf 1985 een nieuwe migratiestroom op gang vanuit Turkije, de gezinsvorming. In Nederland opgegroeide Turkse jongeren vonden daar hun huwelijkspartners.

Turken in de Rotterdamse samenleving


Uit onderzoek blijkt, dat ongeveer de helft van alle Rotterdamse Turken een betaalde baan heeft. Zij scoren daarmee het laagst van alle culturele groepen in de Maasstad. Hoewel uit onderzoek blijkt dat de Turkse Rotterdammers veel waarde hechten aan onderwijs, is het opleidingsniveau van Turken lager dan dat van autochtonen, al verbetert de situatie de laatste jaren wel. In 2005 woonden van de 45.254 Turken in Rotterdam, 30 procent in Feyenoord (waar in augustus 1972 rellen waren in de Afrikaanderwijk) en 24 procent in Delfshaven.