Sporen van Migratie

Integratie

Door de explosieve groei van het aantal restaurants in de jaren zestig en zeventig, van 225 in 1960 naar 1916 in 1982, groeide ook de Chinese populatie in Nederland. Tot eind jaren zestig was dit  hoofdzakelijk een mannengemeenschap. De mannen werkten hard en lang in de horeca en sliepen ergens boven of achterin het restaurant. Deze jongemannen waren meestal vrijgezel. Ze leefden zeer sober en spaarden zoveel mogelijk om een eigen zaak te beginnen of terug te keren naar China en daar een gezinsleven op te bouwen.

    Kinderen op straat rond 1930

Gezinshereniging

Economische en politieke omstandigheden in China en Nederland dwarsboomden de plannen van de Chinezen. De Culturele Revolutie in communistisch China veroorzaakte veel onrust en onzekerheid over de positie van Hong Kong. Daarom besloten vanaf 1967 veel Chinezen met een gezin in China om hun vrouw en kinderen over te laten komen. Door de kettingmigratie in het kader van de gezinshereniging groeide Chinese populatie in Nederland. De vrouw ging vaak meehelpen in het restaurant en als de kinderen oud genoeg waren, hielpen ook zij in het familierestaurant. Wanneer er genoeg geld was liet men ook de grootouders overkomen. Deze pasten dan op de kleinkinderen passen terwijl de ouders werkten.

    Chinese man achter het fornuis

Contacten met Nederlanders

De gezinshereniging brak de geïsoleerde positie van de Chinezen open en leidde tot contacten met de Nederlandse samenleving. Alle zaken en problemen, zoals huisvesting, onderwijs en gezondheidszorg konden voor het eerst niet meer in eigen kring geregeld worden. Eindeloze stapels papier moesten worden ingevuld voor verblijfsvergunningen, kinderbijslag en verzekeringen. Er waren geen officiële instanties die de Chinezen begeleidden, dus hielpen ze elkaar of vroegen om raad bij een Nederlandse vertrouwenspersoon. Dit was vaak een Nederlandse vrouw die met een Chinese man getrouwd was.

Te veel restaurants

Naast deze hoofdbrekens kreeg de Chinese gemeenschap in de jaren tachtig ook te maken met een ander verschijnsel. De markt van Chinese restaurants raakte verzadigd, mede omdat er concurrentie kwam van pizza’s, hamburgers en roti. In 1978 moest er voor het eerst Chinees keukenpersoneel naar het Rotterdamse arbeidsbureau. Tegelijkertijd stroomde een nieuwe groep Chinezen het land binnen omdat na de dood van Mao communistisch China haar grenzen iets had opengezet en honderden Chinezen via Hong Kong vertrokken naar familieleden in Nederland. De Chinezen moesten steeds meer een beroep doen op het Nederlandse maatschappelijke stelsel en geleidelijk brokkelde de onderlinge saamhorigheid af.

Informeel netwerk losser

De Chinese gemeenschap viel uiteen in groepen Chinezen die zich voorgoed in Nederland wilden vestigen en groepen die in ieder geval hun oude dag nog in China wilden slijten. Daarbij begonnen jonge Chinezen zich meer Nederlands te voelen dan Chinees en kwamen in conflict met de traditionele Chinese waarden en normen. Door de lossere gemeenschapsbanden en door de groeiende problemen kon het eigen sociale netwerk van de Chinezen geen gehoor meer geven aan alle aanvragen om hulp. Veel taken die de Chinese gemeenschap eerst zelf vervulde waren eigenlijk de taak van officiële welzijnsinstellingen van de Nederlandse overheid.

Gokken

Een van die taken is hulpverlenen aan Chinese gokverslaafden. Veel Chinezen houden van gokken. Zij hebben als opvatting dat een mens nooit rijk wordt wanneer hij nooit een gokje waagt. Men gokt op  bij feestelijke gelegenheden, binnen de familie, in casino's en andere gokgelegenheden, en voor, tijdens of na het werk. Casino's, kaartclubs en Mahjonghuisjes behoren, legaal of illegaal, tot de belangrijkste ontmoetingsplaatsen. De meeste mensen die gokken verliezen niet alleen hun vermogen, maar soms zelfs hun complete bestaan. De Nederlandse hulpverlening wordt echter niet ingeschakeld. Veel Chinezen zijn bang voor gezichtsverlies en lossen het probleem liever zelf op of onderling met hun familie.

Chinese Ouderen

In de Chinese cultuur is het gebruikelijk dat Chinezen op leeftijd tot hun dood bij hun kinderen inwonen. Veel in Nederland wonende Chinezen gaan echter naar een verzorgingshuis. Door taalproblemen missen ze informatie, raken ze geïsoleerd en nemen ze geen deel aan sociale activiteiten. Een ander probleem in het verzorgingshuis is de voeding. Chinese ouderen hebben een ander voedingspatroon dan autochtone ouderen.
In 1995 is in Delfshaven een wooncomplex voor Chinese ouderen geopend. In Ka Fook Mansion wonen ongeveer 50 Chinese ouderen in 43 zelfstandige tweekamerwoningen. Het wooncomplex heeft een ouderenadviseur die een brug slaat de Chinese ouderen en de Nederlandse instellingen en een trefcentrum waar Chinezen uit de omgeving elkaar kunnen ontmoeten. Ka Fook Mansion is een groot succes en is ontstaan uit een samenwerking tussen het Chinese welzijnswerk in Rotterdam en oudere Chinezen.

Wooncomplex en trefcentrum in de Graaf Florisstraat 2005